Στις 9 Απριλίου 1923 ιδρύθηκε ο Σύνδεσμος Παικτών Ζατρικίου Κερκύρας. Το πρώτο του καταστατικό αποτελεί ένα από τα παλαιότερα τεκμήρια οργανωμένης σκακιστικής δραστηριότητας στην Ελλάδα.

Η δημιουργία του συλλόγου δείχνει ότι, αρκετά χρόνια πριν από την ίδρυση της ΕΣΟ, υπήρχαν ήδη κοινότητες ανθρώπων που αντιμετώπιζαν το σκάκι ως οργανωμένη πνευματική και αγωνιστική δραστηριότητα.

Το 1948 ιδρύθηκε στην Αθήνα η Ελληνική Σκακιστική Ομοσπονδία. Η δημιουργία της αποτέλεσε το καθοριστικό βήμα για τον ενιαίο συντονισμό των σωματείων, των πρωταθλημάτων και των εθνικών ομάδων.

Σύμφωνα με το καταστατικό της, η ΕΣΟ αποτελεί την ανώτατη οργάνωση των αθλητικών σωματείων που καλλιεργούν το σκάκι στην Ελλάδα.

Το 1949 διεξήχθη το πρώτο επίσημα αριθμημένο Ατομικό Πρωτάθλημα Ελλάδας. Πρωταθλητής αναδείχθηκε ο Φώτιος Μαστιχιάδης.

Η διοργάνωση αυτή σηματοδότησε την αρχή ενός θεσμού που ανέδειξε διαδοχικά τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού αγωνιστικού σκακιού.

Το 1950, μόλις δύο χρόνια μετά την ίδρυση της ΕΣΟ, η Ελλάδα συμμετείχε στην 9η Σκακιστική Ολυμπιάδα στο Ντουμπρόβνικ.

Η παρουσία αυτή αποτέλεσε ένα από τα πρώτα μεγάλα βήματα διεθνούς εκπροσώπησης του ελληνικού σκακιού και εγκαινίασε μια μακρά πορεία συμμετοχών των εθνικών ομάδων στις κορυφαίες διοργανώσεις.

Το 1951 ολοκληρώθηκε η δικαστική αναγνώριση της ΕΣΟ από το Πρωτοδικείο Αθηνών.

Την ίδια χρονιά διοργανώθηκε το πρώτο Διασυλλογικό Πρωτάθλημα Ελλάδας, με νικητή τον Φιλοσκακικό Σύλλογο Αθηνών. Ο θεσμός επανήλθε το 1970 και εξελίχθηκε σε βασικό πυλώνα του ελληνικού αγωνιστικού προγράμματος.

Κατά την περίοδο 1967–1968 το σκάκι αναγνωρίστηκε θεσμικά ως πνευματικό άθλημα και η ΕΣΟ απέκτησε αθλητική αναγνώριση από τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού.

Η εξέλιξη αυτή επέτρεψε την ταχύτερη ανάπτυξη σωματείων, διοργανώσεων και περιφερειακών δομών σε ολόκληρη τη χώρα.

Το 1984 η Θεσσαλονίκη φιλοξένησε την 26η Σκακιστική Ολυμπιάδα. Ήταν η πρώτη φορά που η κορυφαία ομαδική διοργάνωση της FIDE πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα.

Η επιτυχία της διοργάνωσης ενίσχυσε σημαντικά τη διεθνή προβολή της χώρας και έδωσε νέα ώθηση στη διάδοση του σκακιού, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες.

Από τις 12 έως τις 30 Νοεμβρίου 1988, η Θεσσαλονίκη φιλοξένησε την 28η Σκακιστική Ολυμπιάδα.

Η δεύτερη ανάθεση μέσα σε τέσσερα χρόνια επιβεβαίωσε την οργανωτική επιτυχία της Ελλάδας και έφερε στη χώρα κορυφαίους σκακιστές και σκακίστριες από όλο τον κόσμο.

Το 1990 ο Βασίλης Κοτρωνιάς έγινε ο πρώτος Έλληνας σκακιστής που απέκτησε τον τίτλο του Grandmaster.

Η επιτυχία του άνοιξε έναν νέο κύκλο για το ελληνικό σκάκι και ακολούθησε η ανάδειξη πολλών ακόμη Ελλήνων γκραν μετρ στις επόμενες δεκαετίες.

Το 1999 η Μαρία Κουβάτσου κατέκτησε το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Νεανίδων κάτω των 20 ετών.

Η διάκριση αυτή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ατομικούς τίτλους στην ιστορία του ελληνικού σκακιού και επιβεβαίωσε τη δυναμική της ελληνικής νεανικής σχολής.

Το 2005 η Εθνική Ανδρών κατέκτησε την τέταρτη θέση στο Ευρωπαϊκό Ομαδικό Πρωτάθλημα.

Το 2010 κατέλαβε την έκτη θέση στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Εθνικών Ομάδων στην Προύσα, σημειώνοντας μεταξύ άλλων νίκες απέναντι σε κορυφαίες εθνικές ομάδες.

Το ελληνικό σκάκι στο διεθνές προσκήνιο

Στη σύγχρονη εποχή, το ελληνικό σκάκι καταγράφει σημαντικές διεθνείς επιτυχίες. Η Σταυρούλα Τσολακίδου έχει καθιερωθεί στην παγκόσμια ελίτ των γυναικών, ενώ ο Νικόλας Θεοδώρου συμμετέχει στις κορυφαίες διεθνείς διοργανώσεις και έχει σημειώσει νίκες απέναντι σε μερικούς από τους ισχυρότερους σκακιστές του κόσμου. Παράλληλα, οι εθνικές ομάδες και οι νεότεροι Έλληνες αθλητές συνεχίζουν να προσθέτουν διακρίσεις.